Konkurs NanoArt 10

-9

Nazwa przedrostka jednostki miary nano- pochodzi z języka greckiego νανος (nanos, czyli karzeł) i w układzie SI oznacza mnożnik 0,000000001 (czyli jedną miliardową jednostki podstawowej).

Narodziny projektu

Idea Konkursu NanoArt im. prof. Tadeusza Malińskiego narodziła się w 2011 roku, zaś pierwsza jego edycja odbyła się rok później – w 2012 – w Galerii Roi Doré. Wydarzenie to ma podwójne zadanie:

 

  • Przybliżenie poprzez sztukę działalności prof. Tadeusza Malińskiego

Badania prof. Malińskiego, choć niewątpliwie przełomowe dla nauki, pozostają nie tylko nieznane dla szerszego grona odbiorców, ale także trudne do pojęcia dla zwykłego człowieka. Sztuka – medium uniwersalne i operujące zupełnie innym językiem i sposobem przekazywania treści niż nauka – staje się więc idealnym nośnikiem do propagowania wiedzy o odkryciach profesora Malińskiego. Dowiedz się więcej

 

 

  • Dostarczenie nowych źródeł inspiracji artystom

Nauka od wieków stanowi jedno z najważniejszych źródeł inspiracji dla artystów i trend ten jedynie pogłębił się w XX i XXI wieku. Konkurs NanoArt im. prof. Tadeusza Malińskiego pozwala zwrócić uwagę artystów w stronę najnowszych technologii, dając im   w ten sposób okazję do zainspirowania publiczności poprzez przekształcenie naukowych i często niezrozumiałych danych w doznania estetyczne, duchowe i niemal metafizyczne.

 

Pierwsza edycja Konkursu NanoArt im. prof. Tadeusza Malińskiego odbyła się w 2012 r. Zobacz prace konkursowe

Jej zwycięzcą został Janusz Kapusta. Dowiedz się więcej

Druga edycja Konkursu NanoArt im. prof. Tadeusza Malińskiego odbyła się w 2015 r. Zobacz prace konkursowe

Jej zwycięzcą została Katarzyna H. Goldyn. Dowiedz się więcej

Trzecia edycja Konkursu NanoArt im. prof. Tadeusza Malińskiego odbyła się w 2017 r. Zobacz prace konkursowe

Jej zwycięzcą został Artur Majka. Dowiedz się więcej

Nano vs. Sztuka

Historia nano

Nazwa przedrostka jednostki miary nano- pochodzi z języka greckiego νανος (nanos, czyli karzeł) i w układzie SI oznacza mnożnik 0,000 000 001 (czyli jedną miliardową jednostki podstawowej).

Nanonauki i nanotechnologie to zestaw technik i sposobów tworzenia oraz badania różnych struktur o rozmiarach nanometrycznych (od 0,1 do 100 nanometrów), a więc na poziomie miliardowych części metra. Nanonauki badają zjawiska zachodzące na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek. Jest to wymiar materii, gdzie mamy do czynienia z właściwościami, które znacznie różnią się od tych, które rządzą materią o większej skali.

Historia nanonauki

„Narodziny i rozwój nanotechnologii przypadają na drugą połowę XX wieku; za pierwszego fizyka głośno mówiącego o niezbadanych wówczas jeszcze możliwościach tworzenia i manipulacji strukturami na poziomie molekularnym i atomowym uważa się laureata Nagrody Nobla, Richarda Phillipsa Feynmana (1918-1988). 29 grudnia 1959 roku wygłosił on na spotkaniu American Physical Society na Caltech (California Institute of Technology w Pasadenie, Kalifornia, USA) odczyt zatytułowany „There’s Plenty of Room at the Bottom” (co można przetłumaczyć jako „Tam na dole jest jeszcze mnóstwo miejsca”), w którym rozważał możliwość ingerencji w materię na poziomie atomowym i jej potencjalne konsekwencje – od konieczności stworzenia bardziej wydajnych mikroskopów, po ewentualne zastosowanie naukowe, praktyczne, a nawet będące bardziej ciekawostką i zabawą (w trakcie swojego wykładu Feynman rzucił innym fizykom dwa wyzwania, (…) jednym z których było zmniejszenie liter do skali, która pozwoliłaby zapisać 24-tomową encyklopedię Britannica na łebku od szpilki). (…)

Jednak chociaż sam koncept nanotechnologii pojawił się w rozważaniach niektórych naukowców już pod koniec lat pięćdziesiątych, prawdziwy rozwój tej domeny nastąpił dopiero na początku ostatniej dekady XX wieku. Profesor Maliński jest jednym z pionierów tej dziedziny, a zwłaszcza nanomedycyny, o której Feynman wspomniał w swoim wykładzie, ale która do czasu odkryć profesora Malińskiego pozostawała w dużej mierze bardziej w sferze fantazji niż rzeczywistości.” (cf. M. Sawczuk, „NanoArt. Zobaczyć niewidzialne: między nauką i sztuką”, Galerie Roi Doré 2010-2015. Pięć lat poszukiwań, Paryż, Editions yot-art, 2016)

 

Profesor T. Maliński – pionier nanomedycyny

Profesor Tadeusz Maliński, którego praca naukowa stała się inspiracją Konkursu NanoArt jest uważany za światowego pioniera w dziedzinie nanomedycyny. Jednym z jego największych osiągnięć jest skonstruowanie pierwszego nanobiosensora do pomiaru in vivo ilości cząsteczek w czasie rzeczywistym w pojedynczej komórce (1991).

Publikacja w czasopiśmie „Nature” (1992) umożliwiła podjęcie na szeroką skalę badań na całym świecie nad rolą tlenku azotu, a także anionu ponadtlenkowego oraz nadtlenoazotynu, w układach żywych – w zdrowiu i chorobie. To spowodowało przełom w pracach badawczych nad takimi chorobami cywilizacyjnymi, jak nadciśnienie, cukrzyca czy choroby neurodegeneracyjne. (...) Biomedyczne dokonania Profesora Tadeusza Malińskiego pozwalają na to, aby określić Go jako twórcę działu diagnostyki i terapii na poziomie komórkowym, czyli – jako twórcę nanomedycyny. (Prof. dr hab. Roman Kaliszan, Gdański Uniwersytet Medyczny)

Jednak Profesor Maliński jest nie tylko człowiekiem nauki, ale interesuje się także sztuką. Od dzieciństwa uczył się rysunku i malarstwa, a w latach 70-tych wykładał przez kilka lat na Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Poznaniu przedmiot „Sztuka i Technika”. Profesor Maliński połączył swoje zainteresowania sztuką i nauką, opracowując nowe technologie i nanosystemy umożliwiające niedestrukcyjną analizę obrazów. To pozwoliło mu na przeprowadzanie ekspertyz obrazów – przede wszystkim starych mistrzów – dla prywatnych kolekcji, muzeów i domów aukcyjnych. Stworzone przez niego nanosensory, pozwalające na analizę dzieł sztuki były prototypami urządzeń, które później wykorzystał do pomiaru tlenku azotu w żywych komórkach.

Nauka a sztuka

Sztuka nigdy nie pozostawała obojętna na postęp w nauce: już starożytni filozofowie zajmowali się tak zagadnieniami czysto naukowymi, jak i ich wpływem na sztukę. W XX i XXI wieku tradycja ta pozostawała – i nadal pozostaje – żywa, czego dowodzą m.in. dzieła Františka Kupki Dyski Newtona, czy Salvadora Dali, którego zachwyciła w latach 50-tych i 60-tych struktura kwasów nukleinowych, a w szczególności DNA. Postęp i odkrycia naukowe były więc źródłem niewyczerpanej inspiracji dla artystów. Dzisiaj nanotechnologia staje się kolejną dziedziną, dostarczającą artystom nowych inspiracji i pozwalającą na podjęcie na nowo owego niezwykle owocnego dialogu między sztuką a nauką.

 

NanoArt w Galerii Roi Doré

W „tradycyjnym” znaczeniu tego słowa, pojęcie NanoArt odnosi się do obrazów uzyskanych w trakcie badań naukowych, ale wyjętych z pierwotnego kontekstu ze względu na ich aspekt estetyczny. Organizowany przez Galerię Roi Doré Konkurs NanoArt jest więc nie tylko nowatorską inicjatywą, ale przede wszystkim pozwala nadać nowy wymiar samemu pojęciu NanoArt, łącząc w sobie tak „Nano” – naukę w szerokim znaczeniu tego słowa, jak i „Art” – Sztukę w klasycznym rozumieniu, czyli dzieła o znaczącej wartości estetycznej i intelektualnej, stworzone świadomie i podporządkowane jedynie kreatywności i wrażliwości artysty, niezależnie od jego źródeł inspiracji.